Wielowiekowa historia Panteonu w Rzymie
Bazylika Santa Maria ad Martyres
Panteon w Rzymie
BAZYLIKA SANTA MARIA AD MARTYRES
Bazylika nadal pozostaje kościołem, w którym nieprzerwanie sprawowany jest kult chrześcijański i w którym celebracjom towarzyszą działania na rzecz solidarności. Prosimy zatem o zachowanie stosownego zachowania oraz ciszy. Będą za to wdzięczni ci, którzy przybyli tu, aby się modlić. Zapoznaj się z kalendarzem nabożeństw przewidzianych w Bazylice >>
Historia Panteonu w Rzymie
Panteon od ponad dwóch tysięcy lat stanowi najdoskonalszy wyraz chwały Rzymu. Jego historia jest nierozerwalnie związana z rozwojem wiecznego miasta, którego obraz stanowi na przestrzeni wieków. Panteon był inspiracją dla najwybitniejszych architektów renesansu, do tego stopnia, że Rafael postanowił uczynić z niego miejsce swojego wiecznego spoczynku. W 27 r. p.n.e. Marek Wipsaniusz Agryppa, zięć, przyjaciel i współpracownik pierwszego cesarza Augusta, kazał wznieść tę świątynię, poświęcając ją siedmiu bóstwom planetarnym. To im zawdzięczamy nazwę Panteon, która po grecku oznacza „świątynia wszystkich Bogów”. Pierwotny budynek, który miał mniejsze rozmiary niż obecny, został odbudowany przez Hadriana w latach 118–125 n.e. Przy odbudowie Hadrian nie uwzględnił pierwotnego założenia Agryppy: odwrócił orientację budynku o 180 stopni i otworzył przed nową świątynią wielki plac otoczony portykiem. Na frontonie pozostawił inskrypcję, którą można zobaczyć jeszcze dziś, a która upamiętnia Agryppę jako budowniczego. Cesarzowi Hadrianowi niewiele zależało na tym, aby jego własne imię widniało na tym pomniku, który już wyrażał jego myśl. Panteon, zamknięty i opuszczony za panowania pierwszych cesarzy chrześcijańskich, a następnie splądrowany przez barbarzyńców, w 609 r. n.e. został podarowany przez cesarza bizantyjskiego Fokasa papieżowi Bonifacemu IV. Papież Bonifacy IV poświęcił świątynię, dedykując ją Santa Maria ad Martyres, gdyż właśnie tutaj przeniesiono z katakumb szczątki anonimowych męczenników, których ilość wypełniła aż 28 wozów. Odniesienie do zbiorowego grona chrześcijan miało stanowić przeciwwagę dla dawnej pogańskiej dedykacji dla wszystkich bogów Rzymu.
Ciekawostki
Historia, ciekawostki i legendy Bazyliki Santa Maria ad Martyres
CO OZNACZA INSKRYPCJA NA ARCHITRAWIE?
„M. Agrippa L. F. Cos. Tertium fecit”, czyli „Marcus Agrippa Luci filius consul tertium fecit”, należy przetłumaczyć jako „Zbudował to Marek Agryppa, syn Lucjusza, w roku swojego trzeciego konsulatu”. Warto pamiętać, że pierwszy Panteon został zbudowany przez Agryppę, zaufanego generała i zięcia cesarza Oktawiana Augusta.
To tylko jedna z ciekawostek, które znajdziesz w audioprzewodniku po Panteonie. Chcesz odkryć je wszystkie, słuchając opowieści postaci, które tworzyły historię tego miejsca? Kliknij ikonę poniżej i zarezerwuj zwiedzanie z audioprzewodnikiem >>
CZY WEWNĄTRZ PANTEONU PADA DESZCZ?
Tak, w Panteonie naprawdę pada deszcz! Woda wpada przez oculus znajdujący się nad kopułą – otwór o średnicy niemal 9 metrów. Podłoga została zaprojektowana w taki sposób, aby nie tworzyły się na niej kałuże: jej środek jest wklęsły, boki są pochyłe, a 22 otwory pozwalają zbierać wodę w system kanałów odprowadzających ją na zewnątrz.
To tylko jedna z ciekawostek, które znajdziesz w audioprzewodniku po Panteonie. Chcesz odkryć je wszystkie, słuchając opowieści postaci, które tworzyły historię tego miejsca? Kliknij ikonę poniżej i zarezerwuj zwiedzanie z audioprzewodnikiem >>
CO OZNACZA POWIEDZENIE „CO NIE ZROBILI BARBARZYŃCY, ZROBIŁ BARBERINI”?
Rzymianie nie byli zadowoleni z faktu, że papież Urban Barberini, na potrzeby budowy barokowego baldachimu w Bazylice Świętego Piotra autorstwa Berniniego, kazał usunąć brązowe elementy z portyku Panteonu. Do dziś wyrażenie «Quod non fecerunt barbari fecerunt Barberini?» funkcjonuje jako popularne powiedzenie.
To tylko jedna z ciekawostek, które znajdziesz w audioprzewodniku po Panteonie. Chcesz odkryć je wszystkie, słuchając opowieści postaci, które tworzyły historię tego miejsca? Kliknij ikonę poniżej i zarezerwuj zwiedzanie z audioprzewodnikiem
FOSA WOKÓŁ PANTEONU
Fosa diabła. Rzymska i abruzyjska tradycja ludowa głosi, że fosa otaczająca rotundę została wykopana przez diabła, który czekał na zapłatę od Pietro Bailardo za swoje usługi.
Czarownik, wyszedłszy z Panteonu, zapłacił diabłu czterema orzechami i schronił się w kościele, a diabeł, wściekły z powodu doznanej zniewagi, zapadł się w płomieniach w głąb ziemi.
To tylko jedna z ciekawostek, które znajdziesz w audioprzewodniku po Panteonie. Chcesz odkryć je wszystkie, słuchając opowieści postaci, które tworzyły historię tego miejsca? Kliknij ikonę poniżej i zarezerwuj zwiedzanie z audioprzewodnikiem >>
„NAJPIĘKNIEJSZA POZOSTAŁOŚĆ STAROŻYTNEGO RZYMU”
Piękno Panteonu zawsze zachwycało, zarówno w przeszłości, jak i dziś.
Kiedy francuski pisarz z XIX wieku, Stendhal, zobaczył go po raz pierwszy, opisał go następującymi słowami: „Najpiękniejsza pozostałość starożytności rzymskiej.
Świątynia, która tak mało ucierpiała, że wydaje się nam taka, jaką musieli ją widzieć Rzymianie w swoich czasach”.
To tylko jedna z ciekawostek, które znajdziesz w audioprzewodniku po Panteonie. Chcesz odkryć je wszystkie, słuchając opowieści postaci, które tworzyły historię tego miejsca? Kliknij ikonę poniżej i zarezerwuj zwiedzanie z audioprzewodnikiem >>
KOŁO JAKO METAFORA DOSKONAŁOŚCI
Doskonała geometria kształtów, proporcji i symetrii sprawia, że wewnątrz Panteonu mogłaby zmieścić się idealna kula, ponieważ jego wysokość jest dokładnie równa jego średnicy: 43 m i 44 cm na 43 m i 44 cm.
Równowaga i stabilność to zasady, którymi kierowali się starożytni architekci. W Panteonie zostały one doskonale wyrażone poprzez harmonię linii i precyzyjne obliczenia geometrii mas.
To tylko jedna z ciekawostek, które znajdziesz w audioprzewodniku po Panteonie. Chcesz odkryć je wszystkie, słuchając opowieści postaci, które tworzyły historię tego miejsca? Kliknij ikonę poniżej i zarezerwuj zwiedzanie z audioprzewodnikiem >>
OŚLE USZY W PANTEONIE
Podobno Rzymianom nie podobały się dwie dzwonnice wzniesione po bokach frontonu Panteonu w epoce barokowej, do tego stopnia, że nazwali je „oślimi uszami”.
Ich zdaniem stały one w sprzeczności z klasyczną architekturą całego budynku.
Dzwonnice zostały usunięte po zjednoczeniu Włoch.
To tylko jedna z ciekawostek, które znajdziesz w audioprzewodniku po Panteonie. Chcesz odkryć je wszystkie, słuchając opowieści postaci, które tworzyły historię tego miejsca? Kliknij ikonę poniżej i zarezerwuj zwiedzanie z audioprzewodnikiem >>
JAK ŚWIĄTYNIA SŁONECZNA
Hadrian zaprojektował Panteon jako zegar słoneczny. Przez oculus, jedyne okno, przez które do wnętrza wpada światło, przenika promień słońca, który każdego dnia roku przemierza budynek w inny sposób. Ten promień światła w południe zawsze znajduje się na jednej linii z drzwiami: w dniu przesilenia zimowego oświetla najwyższą część kopuły, natomiast podczas przesilenia letniego oświetla podłogę naprzeciw wejścia.
Tą ideą Hadrian chciał także oddać hołd Rzymowi, który narodził się 21 kwietnia 753 r. p.n.e.: umieszczając wejście w tym właśnie miejscu, każdego 21 kwietnia, od 2000 lat, dokładnie w południe promień słońca idealnie obejmuje drzwi, jakby chciał uczcić wielkość Rzymu.
To tylko jedna z ciekawostek, które znajdziesz w audioprzewodniku po Panteonie. Chcesz odkryć je wszystkie, słuchając opowieści postaci, które tworzyły historię tego miejsca? Kliknij ikonę poniżej i zarezerwuj zwiedzanie z audioprzewodnikiem >>
KŁÓTNIA MIĘDZY HADRIANEM A APOLLODOREM
Niektórzy historycy przypisują zapoczątkowanie projektu Panteonu Apollodorowi z Damaszku, słynnemu rzymskiemu architektowi, ulubieńcowi cesarza Trajana, który po jego śmierci przeszedł na służbę Hadriana.
W rzeczywistości Apollodor z Damaszku nigdy nie cieszył się szczególną sympatią Hadriana, ponieważ pewnego razu skrytykował jeden z jego projektów, na co ten krzyknął do niego: „Precz stąd! Idź rysować swoje dynie. Ty nigdy nic nie rozumiałeś z architektury!”.
Hadrian zapamiętał mu to na długo i kilka lat później, gdy został cesarzem, kazał go stracić.
To tylko jedna z ciekawostek, które znajdziesz w audioprzewodniku po Panteonie. Chcesz odkryć je wszystkie, słuchając opowieści postaci, które tworzyły historię tego miejsca? Kliknij ikonę poniżej i zarezerwuj zwiedzanie z audioprzewodnikiem >>
KOPUŁA? PRAWDZIWY BŁYSK GENIUSZU!
Kopuła Panteonu to architektoniczne arcydzieło, prawdziwy błysk geniuszu Hadriana! Tak, ponieważ, w przeciwieństwie do wielu innych, jest to kopuła wykonana w całości z betonu, pozbawiona wewnętrznej konstrukcji nośnej. Aby móc ją zbudować, wymyślono genialne rozwiązanie: sprawiono, że stawała się ona coraz lżejsza wraz ze wzrostem wysokości – z jednej strony poprzez zmniejszanie grubości muru, który u podstawy wynosi sześć metrów, a w pobliżu centralnego otworu jedynie dwa metry, a z drugiej strony poprzez mieszanie z betonem coraz lżejszych materiałów, od trawertynu u podstawy, po pumeks na szczycie.
Aby podtrzymać konstrukcję, kazał wypełnić Panteon ziemią, podobno zmieszaną ze złotymi monetami, a po zakończeniu prac zaprosił rzymskich obywateli, aby zabrali ziemię i zatrzymali monety. Można sobie wyobrazić, ilu ludzi przybiegło, aby opróżnić Panteon: prawdziwy tłum, przyciągnięty bardziej monetami niż obywatelskim obowiązkiem… i tak Panteon został opróżniony w mgnieniu oka.
To tylko jedna z ciekawostek, które znajdziesz w audioprzewodniku po Panteonie. Chcesz odkryć je wszystkie, słuchając opowieści postaci, które tworzyły historię tego miejsca? Kliknij ikonę poniżej i zarezerwuj zwiedzanie z audioprzewodnikiem >>
BONIFACY IV I LEGENDA O NAWRÓCENIU
Bonifacy IV otrzymał od cesarza bizantyjskiego Fokasa zgodę na przekształcenie Panteonu w miejsce kultu chrześcijańskiego. Papież poświęcił Bazylikę Santa Maria ad Martyres 13 maja 609 roku n.e.
Zgodnie z legendą, w dniu uroczystości, w momencie gdy chrześcijanie po raz pierwszy weszli do Panteonu, siedmiu demonów uniosło się w powietrze i uciekło z wnętrza – siedmiu, dokładnie tylu, ilu pogańskich bóstw zamieszkiwało niegdyś świątynię. Jeden z tych diabłów, próbując uciec przez dach, miałby strącić rogami złotą szyszkę zamykającą otwór, powodując jej upadek na pobliski plac, który od tego miałby zyskać nazwę Piazza della Pigna.
To tylko legenda, ale lubimy wierzyć, że właśnie tak to się odbyło.
To tylko jedna z ciekawostek, które znajdziesz w audioprzewodniku po Panteonie. Chcesz odkryć je wszystkie, słuchając opowieści postaci, które tworzyły historię tego miejsca? Kliknij ikonę poniżej i zarezerwuj zwiedzanie z audioprzewodnikiem >>
SZCZĄTKI RAFAELA
Rafael Santi z Urbino wybrał Panteon na miejsce swojego pochówku; jego szczątki jednak nie zawsze spoczywały tam, gdzie znajdują się obecnie, u stóp Madonny del Sasso.
W XIX wieku postać Rafaela cieszyła się wielkim uznaniem i w 1833 roku wirtuoz Giuseppe de Fabris rozpoczął wykopaliska, aby sprawdzić, w jakim stanie znajduje się jego grobowiec. Nie wyobrażacie sobie, w jakim stanie go odnaleziono! Przegniła drewniana skrzynia z jodły, zniszczona wskutek wylewów Tybru, zawierała szczątki Rafaela. Aby zapewnić mu godniejsze miejsce spoczynku, jego ciało złożono w nowej skrzyni z drewna sosnowego, umieszczonej w kolejnej, ołowianej, a następnie zapieczętowano w marmurowym sarkofagu, podarowanym przez Grzegorza XVI, który kazał umieścić na nim łacińską inskrypcję przypisywaną Pietro Bembo:
Tu spoczywa Rafael, za jego życia natura obawiała się, że zostanie przez niego pokonana, a teraz, gdy on umarł, obawia się, że sama umrze.
Kaplica wybrana przez Rafaela na miejsce pochówku znajduje się dokładnie w tym punkcie, w którym pada ostatni promień słońca wnikający do Panteonu pod koniec dnia. Niektórzy twierdzą, że to przypadek… a wy w to wierzycie?
To tylko jedna z ciekawostek, które znajdziesz w audioprzewodniku po Panteonie. Chcesz odkryć je wszystkie, słuchając opowieści postaci, które tworzyły historię tego miejsca? Kliknij ikonę poniżej i zarezerwuj zwiedzanie z audioprzewodnikiem >>
DESZCZ PŁATKÓW JAK JĘZYKI OGNIA…
Czar deszczu płatków kwiatów powtarza się co roku z okazji Zesłania Ducha Świętego, obchodzonego pięćdziesiąt dni po Wielkanocy, dla upamiętnienia zstąpienia Ducha Świętego na Maryję i apostołów.
Biblia opowiada, że wszyscy byli zgromadzeni w miejscu, w którym Jezus spożył Ostatnią Wieczerzę. Nagle rozległ się szum, jakby gwałtownego wiatru, który wypełnił cały dom, i ukazały się języki ognia, które spoczęły po jednym na każdym z nich. Apostołowie, napełnieni Duchem Świętym, zaczęli mówić innymi językami, a od tej chwili każdy, kto ich słuchał, odbierał ich słowa tak, jakby były wypowiadane w jego własnym ojczystym języku.
Apostołom powierzono bowiem zadanie głoszenia przesłania Boga na Ziemi i od tamtej chwili potrafili sprawić, że rozumiał ich każdy!
To tylko jedna z ciekawostek, które znajdziesz w audioprzewodniku po Panteonie. Chcesz odkryć je wszystkie, słuchając opowieści postaci, które tworzyły historię tego miejsca? Kliknij ikonę poniżej i zarezerwuj zwiedzanie z audioprzewodnikiem >>
TAK, BAZYLIKA JEST KOŚCIOŁEM
Co roku do Panteonu wchodzą miliony osób z całego świata. Niektóre z nich nie wiedzą, że jest to kościół. Niektóre nie są chrześcijanami. Wiele z nich nie wyznaje żadnej religii. To turyści, którzy wchodzą, aby zwiedzić zabytek przeszłości, i mają okazję odkryć, że Panteon to Bazylika Santa Maria ad Martyres. I nawet jeśli są jedynie zwiedzającymi, mogą poczuć się trochę jak pielgrzymi.
To tylko jedna z ciekawostek, które znajdziesz w audioprzewodniku po Panteonie. Chcesz odkryć je wszystkie, słuchając opowieści postaci, które tworzyły historię tego miejsca? Kliknij ikonę poniżej i zarezerwuj zwiedzanie z audioprzewodnikiem >>